Havoïsering

Vanmorgen las ik op de voorpagina van Trouw dit artikel over de sluiting van het Aloysius College in Den Haag. De rector geeft als belangrijkste reden hiervoor de ‘witte vlucht’ aan. Scholen stoten hun vmbo afdeling af om aantrekkelijk te blijven voor vwo’ers. De gemeente Den Haag geeft als reden voor de sluiting mismanagement op. Op Pagina11 van Trouw wordt ‘kleurscheiding op school’ nader uitgewerkt.

vmbo-krimp

Volgens mij spelen er meer factoren een rol. Er is al een aantal jaren sprake van een afname van het aantal leerlingen van de beroepsgerichte leerwegen. Deze trend wordt ook wel havoïsering genoemd: een soort opwaartse druk richting de ‘hogere’ niveaus. Samen met de krimp die in sommige regio’s gaande is, vraagt dit om maatregelen. De meest verregaande is fusie. Een minder verregaande is dat de beroepsgerichte leerwegen van verschillende scholen (vaak zelfs ‘concurrenten’) in de regio intensief gaan samenwerken door het gebouw, lokalen en/of personeel met elkaar te delen. Voorbeelden daarvan zijn onder andere het Drechtsteden College in Dordrecht en Scholencombinatie Delfland in Delft. In de Achterhoek zie je dat er vroegtijdig wordt geanticipeerd op de ontwikkelingen: VO bereid zich met samenwerking voor op krimp. Heeft de directie van Aloysius het niet zien aankomen, of zijn ze er niet in geslaagd de juiste actie te nemen en de samenwerking te zoeken?

Blauwe fiets

Deze term uit de mond van een Porsche freak triggerde mij om na (te) lange tijd weer eens in de pen te klimmen. Hij daagde mij uit om aan te geven hoe een ‘blauwe fiets’ er voor mij uit ziet. Dat hoef je tegen een velofiel als ik maar één keer te zeggen. Welnu, dit is mijn droombeeld van een blauwe fiets:

Dit is mijn beeld als dagelijkse metgezel:

dagelijkse metgezel

Dit als vrijetijdsfiets:

vrijetijdsfiets

en dit als boodschappenfiets:

De boodschap is wel duidelijk: jouw beeld van een blauwe fiets hangt af van je eigen denkraam en van de wijze van gebruik (context). Iedereen geeft zijn eigen invulling. Er wordt te gemakkelijk van uitgegaan dat we bij de term ‘blauwe fiets’ aan hetzelfde denken. Dat blijkt onjuist, is aanleiding tot verwarring en communicatiestoringen.

De beelden van Thijs Homan kwamen bij mij weer boven drijven: petri schaaltjes en betekenisbridge. Wederom moet ik constateren dat zijn theorie (GW: lees deze inleiding nu eens) aansluit bij hetgeen ik om mij heen zie gebeuren.
Vanaf nu is ‘blauwe fiets’ de metafoor voor het proces waarbij de context wordt vastgesteld en er betekenisbridge plaatsvindt.

Betutteling

Via de blog leervlak.nl van Jeroen Bottema kwam ik bij de presentatie van Alexandre Peltekian. Drie kwartier kijken en luisteren. Interessante gezichtspunten, met het ‘Free Flight concept’ als belangrijkste. De luchtverkeersleiding (lees het management) moet haar stuurprincipe opgeven. Leg de verantwoordelijkheid bij de piloot, in combinatie met goede voorzieningen op het gebied van navigatie en communicatie en het wordt veiliger in de lucht, waarbij er ook nog meer vliegbewegingen mogelijk zijn. De professionals regelen het zelf wel. Peltekian maakt de vergelijking: een piloot  wil vliegen, een docent wil lesgeven. Een professional gedijt het best in een omgeving waar hij zelf iets mag ondernemen. Betutteling maakt dat mensen niet meer zelf denken en communiceren.

Mijn eerste reactie was: “aardige analyse van de situatie in het onderwijs”. Ik zie bijvoorbeeld wel overeenkomsten tussen systeembeheer en de luchtverkeersleiding. Systeembeheer wil reguleren en bepaalt wat kan en mag. Met de democratisering van de technologie zal dit principe niet lang meer overeind blijven. De muis als stuurknuppel! Deze vorm van betutteling zal – als het aan mij ligt – binnen vier jaar verdwenen zijn binnen onze school.

Bij nader inzien vind ik de metafoor docent – piloot zwak. Een piloot vervoert mensen veilig van A naar B. De passagiers hebben hier geen invloed op. Hoe anders een klas met leerlingen. De leerling zelf bepaalt of hij meedoet. De metafoor leerling – piloot is meer op z’n plaats. Binnen deze metafoor is de docent vergelijkbaar met de voorziening op het gebied van navigatie en communicatie. Een randvoorwaarde dus.
Wat gesteld wordt ten aanzien van de betutteling van de docent door het management kan ook gezegd worden van de betutteling van de leerling door de docent.

Het ‘Free Flight concept’ voldoet mogelijk als oplossing voor problemen die kunnen worden opgelost door goede onderlinge afstemming. Er zijn organisaties die de medewerkers zelf hun roosters laten opstellen. Het fileprobleem en het parkeerprobleem bij één van onze locaties wordt er niet door opgelost: “Als ik vandaag op de fiets ga, kan jij je auto parkeren. Morgen doen we het omgekeerd.” Ik dacht het niet.

Yammer

Op de blog van ZB Digitaal kwam ik een artikel tegen over Yammer. Ik heb de gebruikerservaringen van Frank Meeuwsen gelezen. Yammer is een soort Twitter binnen je bedrijf/organisatie. Sneller en minder complex dan een wiki en – ten opzichte van Twitter – meer afgeschermd. Nieuwsgierig als ik ben, heb ik mijzelf aangemeld. Daarvoor moet je (dus) het zakelijke e-mailadres gebruiken. Daarbij kreeg ik de melding dat er al twee collega’s gebruik maken van Yammer. Dat deed mijn wenkbrauwen rijzen tot haargrens niveau.

Het aantal collega’s dat gebruik maakt van web 2.0 toepassingen is op de vingers van twee handen te tellen. Aanmelden voor de wiki voor onze nieuwe schoolgids is voor velen al een stap te ver. Op Twitter heb ik nog geen collega getroffen. Wie experimenteren er dan met Yammer?

Na de afronding van de aanmelding wist ik het: leerlingen. Ook zij hebben een school mailadres. Geweldig. Msn-nen mag niet. Nu Twitter op het journaal is geweest, weten de meesten nu ook wat dat is. Maar welke docent gaat nader op onderzoek waar je mee bezig bent als er met grote letters de naamvandeschool.nl in beeld staat?

Veel activiteit is er nog niet: jammer. Zolang we leerlingen verbieden bepaalde programma’s te gebruiken (zie de wanhoopskreet van Willem), zullen ze altijd weer alternatieven vinden om met elkaar te comminiceren via de PC’s in het schoolnetwerk. “If you can’t beat them, join them”. Laat docenten en leerlingen gezamenlijk experimenteren hoe ze een toepassing als Yammer kunnen inzetten bij het leren.

Software voor samenwerken

Vandaan hebben we een oriënterend doorkijkje gehad op Teaming & Collaboration van Novell. Wij gaan dit inzetten als ondersteuning van delen en samenwerking binnen onze school. Het product is gebaseerd op Icecore (Kablink). Daar had ik tot vandaag nog nooit van gehoord. Moet ik mij toch eens in verdiepen. Alweer een item op mijn to-do lijstje.

Omgekeerd had de consultant nog nooit van Ning gehoord. Bijna een jaar geleden heb ik mijn eerste Ning site opgezet voor de ondersteuning van de samenwerking van de docenten binnen het internationaliseringsproject ‘G@t it, the European feeling!’. Inmiddels hebben onze leerlingen Ning ook ontdekt en zelf communities opgezet.

Een tweetal vwo6 leerlingen heeft een profielwerkstuk geschreven over een leerlingenraad / leerlingenparticipatie. Als communicatieplatform hebben ze Ning gekozen. Mooi om te zien dat web 2.0 steeds meer een plekje krijgt in het onderwijs.