Geboortehuis vervolg

Adressen-JCRutgersZoals in mijn vorige blog ‘geboortehuis‘ aangegeven, heb ik contact opgenomen met de gemeente Rheden met het verzoek om informatie betreffende het raadsel van de verschillende huisnummers op mijn geboortekaartje en de foto’s van mijn geboortehuis.

Ik ontving kort na mijn verzoek een scan van de persoonskaart van mijn vader. Een schoolvoorbeeld van dienstverlening door de afdeling Burgerzaken van de gemeente Rheden!

Op de persoonskaart zijn de verschillende adressen waar hij gewoond heeft, geregistreerd.

Dit lost de puzzel op: ik ben geboren op Bosweg 14 en bijna een jaar later heeft er een hernummering plaatsgevonden naar nummer 28. De foto’s waarop delen van mijn geboortehuis te zien zijn, moeten dus rond mijn eerste verjaardag zijn gemaakt.

Geboortehuis

JC2-Bosweg-Velp

Op het balkon met mijn vader (1956)

Gisteren hebben we een prachtige herfstwandeling gemaakt door de Onzalige Bossen en over de Posbank (NS wandeling Dieren – Roozendaal). De Bosweg, waar ik geboren ben, ligt vrijwel op de route naar station Velp. We besloten hier langs te wandelen om er een kijkje te nemen. Op mijn leeftijd blik je nu eenmaal graag terug in het verleden.

Volgens mijn geboortekaartje ben ik geboren aan de Bosweg 14. Toen we voor dit adres stonden, was er geen enkele herkenning. Ik heb nog geen 3 jaar in mijn geboortehuis gewoond, dus kan er geen sprake zijn van herinnering. Maar uit de verhalen en vage beelden van jeugdfoto’s zou mijn geboortehuis een vrijstaand wit huisje moeten zijn. Nummer 14 is een rijtjeshuis van rode baksteen.

Eenmaal thuis, heb ik direct mijn fotoalbum opgezocht. Op één van de foto’s is het huisnummer (28) en vaag het naambordje te zien. Google Streetview laat op Bosweg 28 ook een huis zien dat op meerdere punten gelijkenis vertoond met het huis op mijn jeugdfoto’s.

Ik houd ervan dat dingen ‘kloppen’. Dit is voor mij een puzzel. Wat is hier gebeurd? Is er een fout adres op mijn geboortekaartje geplaatst? Zijn de huisnummers aan de Bosweg rond 1955 gewijzigd? Hebben mijn ouders misschien eerst op nummer 14 gewoond en zijn ze later verhuisd naar nummer 28? Mijn ouders kan ik het niet meer vragen. Een reden om te onderzoeken of de gemeentelijke archieven mij uitsluitsel kunnen geven.

Geuzenbloed

Vandaag is het een dag om te gedenken. Daarbij kwam de uitspraak “wij hebben geuzenbloed” die wijlen mijn neef Gert (‘reuze geus’) op de begrafenis van zijn vader uitsprak bij mij naar boven. Dit is een uitspraak met een dubbele betekenis.

Letterlijk: wij zijn de nazaten van Marigje de Geus, onze oma. Figuurlijk: de geuzen waren onze eerste verzetstrijders. Verschillende leden uit ons voorgeslacht hebben op één of andere manier een bijdrage geleverd aan het verzet. Vorig jaar heb ik aandacht besteed aan het afwerpterrein in Stegeren. Vanavond bij de dodenherdenking sprak de 16 jarige Roos de woorden: “mijn heftigste herinneringen zijn die van een ander”. Dat geldt ook voor mij. Gelukkig zijn er verhalen en andere getuigenissen bewaard gebleven.

Deze week heb ik er drie teruggevonden op zolder in de doos van mijn ouders. Stille getuigenissen die verslag doen van geuzendaden. Goed om hierbij stil te staan.

Gedenken

foto door mijn zusje Evelien

Dit is een dag van stil staan en stil zijn. Mijn vader brandde op 4 mei een kaarsje voor zijn broer en zus. Behalve de bloedband was er nog iets was deze drie met elkaar verbond: het verzet in WOII. Dit ‘draadje’ hebben we op onze familiedag, die ik in een vorige blog heb genoemd, als neven en nichten gevolgd. Dit bracht ons bij het monument bij het afwerpterrein Stegerveld.

Mijn oom (schuilnaam Buter) en vader (jonge Buter) maakten deel uit van de verzetsgroep Vroomshoop en waren beiden actief op het afwerpterrein. Hun zus Map was koerierster. Meer informatie is te vinden in het document Vroomshoop bevrijd. Mijn vader heeft nooit veel verteld over deze tijd. Ik ben maar één keer met hem bij het ‘hol’, waarin ze zich verscholen, geweest. Nu wij de oudste generatie zijn, is het niet meer mogelijk informatie uit de eerste hand te verkrijgen.

Gelukkig zijn er mensen die de geschiedenis tastbaar maken, bijvoorbeeld in de vorm van een monument, waardoor het mogelijk is erbij stil te staan. Daarnaast zijn er boeken waarin de verhalen zijn gestold, zoals ‘met onvergetelijke moed’ van G. Heijink. Ook is er nog het verhaal van één van de leden van deze verzetsgroep Evert Vaartjes opgenomen door rtv Oost.

Ik neem de traditie van mijn vader over en brand vanavond een kaarsje.

Tastbare geschiedenis

Een aantal weken geleden hebben we een gezellige familiedag gehad in de buurt van Ommen. Tussen de neven en nichten (en de aanhang) lopen verschillende verbindingen: ‘draadjes’ die tezamen geweven zijn tot een familieband.

Eén van die draadjes wordt gevormd door onze gezamenlijke grootvader: Gerrit Rutgers, ook wel bekend als Meester Rutgers. Hij was in de periode van 1905 t/m 1946 werkzaam als hoofdonderwijzer op de Gereformeerde School te Vroomshoop. Na de familiedag heb ik een doos van zolder gehaald waarvan ik wist dat er nog spullen van mijn grootvader in zaten. Daar kwamen meerdere verrassingen uit, die ik op mijn blog zal delen.

De mooiste vondst vind ik een set van 26 kaarten met de bijbehorende tekst van de revue bij zijn afscheid als hoofd der school op 17 januari 1946. Ik noem dit een powerpoint uit de oude doos. Hoe het precies in zijn werk is gegaan, weet ik niet. Ik stel mij voor dat mijn grootvader de kaarten één voor één moest omdraaien terwijl een (oud?)leerling de bijbehorende tekst voordroeg. Klik op onderstaand icoon voor het starten van de diapresentatie.

Het publiek moet in die tijd wel geduldig zijn geweest. In de eerste plaats konden de meesten de afbeeldingen niet zien en in de tweede plaats was de tekst – voor de huidige begrippen – lang(dradig).

Ongetwijfeld liggen er op vele zolders nog vergelijkbare ‘schatten’ die getuigen van het verleden. Nu hebben we de mogelijkheid deze tastbare zaken te delen. Ik vraag mij af of er twee generaties na mij ook mensen zijn die getuigen van een vondst in één van de uithoeken van (de opvolgers van) internet van een presentatie van één van hun voorouders in slideshare, een verhaal in een blog, een brief, een e-book of een aantal digitale foto’s of filmpjes. Of is onze geschiedenis straks vervluchtigd?

Afrika is besmettelijk

Een mijlpaal: mijn 100-ste bericht. Ik draag deze op aan Steven van de Vijver, tropenarts en schrijver van ‘Afrika is besmettelijk’. Daarin doet hij verslag van de tijd dat hij voor Artsen zonder Grenzen in Congo werkte. Het afgelopen weekend heb ik dit met groot plezier gelezen. Zoals jullie weten ben ik ook besmet met het ‘Afrika virus’. Steven beschrijft zijn ervaringen in Congo op een heel persoonlijke wijze. Het meeste is voor mij heel herkenbaar (behalve de oorlogsdreiging).

Steven heeft ook een filosofische inslag. Hij onderzoekt de verschillen tussen de Afrikanen en hemzelf. De manier waarop hij dit verschil beschrijft, wil ik met jullie delen:

De inwoners van Baraka (plaatsje in Congo) lijken van elastiek, zowel fysiek als mentaal. Taai, sterk en veerkrachtig. Het elastiek is lastig te vormen of te plooien en tot frustratie van degene die dat probeert, gaat het in elke situatie vanzelf weer terug naar de ideale uitgangspositie: volledig ontspannen.
Vergeleken met hen ben ik van hout. Hard, stug en vol splinters. Redelijk gemakkelijk in de gewenste staat gevormd, en vervolgens dienstbaar en betrouwbaar. Maar de vorm is statisch en als de situatie verandert en het hout eenmaal breekt, lijkt het niet meer hersteld te kunnen worden.